Olcha (Alnus) - pylenie i alergia

Kiedy pyli olcha?

Olcha pyli w Polsce od stycznia do kwietnia, ze szczytem w lutym. Przy łagodnej, bezmroźnej zimie potrafi zacząć już w pierwszych dniach stycznia; mroźny początek roku przesuwa start na koniec lutego. Kilka ciepłych dni w środku zimy wystarcza, żeby stężenia skoczyły z dnia na dzień - dlatego uczuleni na olchę powinni obserwować prognozy pylenia jeszcze zimą, na długo przed „oficjalną" wiosną. Pełny rok pyłkowy znajdziesz w kalendarzu pylenia.

Jak rozpoznać olchę i gdzie rośnie?

Olcha (olsza) to drzewo wilgotnych miejsc: rośnie wzdłuż rzek, strumieni i rowów, nad jeziorami i na podmokłych łąkach, częsta jest też w parkach i zadrzewieniach śródpolnych. Łatwo ją poznać zimą - jako jedno z niewielu drzew nosi jednocześnie zeszłoroczne zdrewniałe „szyszeczki" i zwisające kotki, które pylą na długo przed rozwojem liści.

Jak wszystkie drzewa wiatropylne, olcha produkuje bardzo dużo lekkiego pyłku przenoszonego na duże odległości - objawy nie wymagają olchy w zasięgu wzroku.

Objawy alergii na pyłek olchy

Objawy są typowe dla pyłkowicy: wodnisty katar, napadowe kichanie, zatkany nos, świąd nosa i podniebienia, łzawienie i świąd oczu. Charakterystyczny jest za to termin: luty i marzec, gdy mało kto myśli o pyłkach. Alergia na olchę bywa brana za „zimowe przeziębienie", które trwa tygodniami, nie daje gorączki i nasila się na dworze w pogodne dni.

Uczulenie na olchę zwykle współistnieje z uczuleniem na leszczynę i brzozę - białka tych drzew są niemal bliźniacze. Wczesny sezon olchy „rozgrzewa" błony śluzowe, przez co kwietniowa brzoza bywa potem odczuwana mocniej.

Alergia krzyżowa

Główny alergen olchy (Aln g 1) należy do tej samej rodziny białek PR-10 co słynne Bet v 1 brzozy - dlatego olcha, brzoza i leszczyna tworzą jeden wspólny zespół krzyżowy. U części uczulonych surowe owoce, warzywa i orzechy mogą wywołać zespół alergii jamy ustnej (OAS): łagodny świąd lub pieczenie warg, języka i gardła.

Najczęstsze pokarmy krzyżowe

• Owoce: jabłko, gruszka, wiśnia, czereśnia, brzoskwinia, morela, śliwka, kiwi, truskawka, malina.
• Warzywa: marchew, seler, pomidor.
• Orzechy i strączkowe: orzech laskowy, orzech włoski, migdał, orzech ziemny, soja.
• Przyprawy: kminek, kolendra, anyż.

Reakcje dotyczą części uczulonych i nasilają się w sezonie pylenia. Po obróbce termicznej (gotowanie, pieczenie) te same pokarmy są zwykle dobrze tolerowane - dotyczy to jednak reakcji typu OAS; alergia na orzechy może mieć też inny, poważniejszy mechanizm oparty na białkach odpornych na temperaturę, więc silne reakcje po orzechach zawsze skonsultuj z alergologiem. Skaner produktów w aplikacji Pylnik ostrzega żółtym alertem, gdy olcha z Twojego profilu aktualnie pyli - więcej w bazie wiedzy.

Jak przetrwać sezon olchy?

• Zacznij sprawdzać prognozę pylenia już w styczniu - sezon olchy zaskakuje, bo zaczyna się „poza sezonem".
• Nie zrzucaj przedłużającego się zimowego kataru bez gorączki na przeziębienie - skonsultuj z lekarzem możliwość alergii.
• W pogodne, wietrzne dni lutego i marca ograniczaj długie spacery w dolinach rzek i nad wodą, gdzie olch jest najwięcej.
• Wietrz mieszkanie po deszczu albo przy bezwietrznej pogodzie.
• Jeśli sezon co roku jest ciężki, zapytaj alergologa o immunoterapię - odczulanie planuje się jesienią, przed startem pylenia.