Brzoza (Betula) - pylenie i alergia

Kiedy pyli brzoza?

Brzoza pyli w Polsce od marca do maja, ze szczytem w kwietniu. Sezon jest krótki - zwykle 3-4 tygodnie pełnego pylenia - ale bardzo intensywny: w szczycie stężenia pyłku brzozy należą do najwyższych spośród wszystkich roślin w kraju. Ciepła wiosna przyspiesza start sezonu, chłodna go opóźnia; na południu i zachodzie kraju brzoza zaczyna zwykle wcześniej niż na północnym wschodzie. Dokładny przebieg całego roku pyłkowego znajdziesz w kalendarzu pylenia.

Jak rozpoznać brzozę i gdzie rośnie?

Brzozę łatwo poznać po charakterystycznej biało-czarnej, łuszczącej się korze i drobnych, trójkątnych liściach. To jedno z najczęstszych drzew w Polsce - rośnie w lasach, parkach, przy drogach i na osiedlach, szybko zasiedla też nieużytki.

Brzoza jest wiatropylna i produkuje ogromne ilości lekkiego pyłku, który wiatr przenosi na dziesiątki kilometrów. Dlatego objawy potrafią być silne także wtedy, gdy w najbliższej okolicy nie ma ani jednej brzozy - liczy się stężenie pyłku w powietrzu, nie widok z okna.

Objawy alergii na pyłek brzozy

Typowe objawy to wodnisty katar, napadowe kichanie, zatkany nos, świąd nosa i podniebienia oraz łzawienie i świąd oczu. U części osób dochodzą objawy astmy: kaszel, świszczący oddech, duszność przy wysiłku. Objawy nawracają co roku wiosną, w pogodne i wietrzne dni są zwykle silniejsze, a po deszczu chwilowo słabną.

Uczulenie na brzozę często idzie w parze z uczuleniem na olchę i leszczynę - ich białka są bardzo podobne. Ponieważ olcha i leszczyna pylą wcześniej, błony śluzowe bywają „rozdrażnione" już przed sezonem brzozy i jej pyłek uderza mocniej.

Alergia krzyżowa - zespół brzoza-jabłko (OAS)

Główny alergen brzozy (białko Bet v 1 z rodziny PR-10) jest podobny do białek wielu owoców, warzyw i orzechów. U części uczulonych na brzozę zjedzenie ich na surowo wywołuje zespół alergii jamy ustnej (OAS): świąd lub pieczenie warg, języka i gardła, zwykle łagodne i krótkotrwałe.

Najczęstsze pokarmy krzyżowe z brzozą

• Owoce: jabłko (klasyczny „zespół brzoza-jabłko"), gruszka, wiśnia, czereśnia, brzoskwinia, morela, śliwka, kiwi, truskawka, malina.
• Warzywa: marchew, seler, pomidor.
• Orzechy i strączkowe: orzech laskowy, orzech włoski, migdał, orzech ziemny, soja.
• Przyprawy: kminek, kolendra, anyż.

Objawy nasilają się w sezonie pylenia i dotyczą tylko części uczulonych; najczęściej opisywane są reakcje na jabłko, orzech laskowy, seler i marchew, pozostałe pokarmy raportowane są rzadziej. Białka PR-10 są wrażliwe na temperaturę - po ugotowaniu, upieczeniu czy pasteryzacji te same pokarmy są zwykle dobrze tolerowane (pieczone jabłko zamiast surowego). Uwaga: dotyczy to reakcji typu OAS - alergia na orzechy czy soję może mieć też inny, poważniejszy mechanizm oparty na białkach odpornych na temperaturę, więc silne reakcje po tych pokarmach zawsze skonsultuj z alergologiem. Skaner produktów w aplikacji Pylnik ostrzega żółtym alertem o możliwej reakcji krzyżowej, gdy brzoza z Twojego profilu aktualnie pyli. Więcej o mechanizmie w bazie wiedzy.

Jak przetrwać sezon brzozy?

• Sprawdzaj prognozę pylenia i planuj dłuższe wyjścia poza szczytem (funkcja Bezpieczny spacer w aplikacji).
• Wietrz mieszkanie po deszczu albo wcześnie rano; w szczycie sezonu ograniczaj wietrzenie w wietrzne, słoneczne dni.
• Po powrocie do domu przepłucz nos, umyj twarz i zmień ubranie - pyłek osiada na włosach i tkaninach.
• Nie susz prania na zewnątrz w kwietniu i maju.
• Jeśli co roku przechodzisz sezon ciężko, porozmawiaj z alergologiem o immunoterapii - odczulanie na brzozę zaczyna się kilka miesięcy przed sezonem.